Kısa cevap: MRP programı nedir?
MRP (Material Requirements Planning — Malzeme İhtiyaç Planlaması) programı; ana üretim planındaki mamul miktarlarını ürün ağacı (BOM) üzerinden hammadde ve yarı mamullere açan, eldeki ve yoldaki stoğu düşerek net ihtiyacı bulan ve bu ihtiyacı tedarik süresine göre geriye doğru zamanlayarak satın alma ve üretim önerisi oluşturan yazılımdır.
Kısacası MRP üç soruyu cevaplar: Hangi malzeme gerekiyor? Ne kadar gerekiyor? Ne zaman sipariş edilmeli ya da üretime başlanmalı? ERP içinde çalışan bir MRP, bu cevapları satış siparişi, stok, satın alma ve iş emri kayıtlarıyla aynı veri tabanından üretir.
MRP’nin üç girdisi
MRP hesabının kalitesi, girdilerinin doğruluğuna bağlıdır. Yazılım ne kadar gelişmiş olursa olsun, ürün ağacı veya stok yanlışsa öneriler de yanlış olur.
| Girdi | İçerik | Nereden gelir? |
|---|---|---|
| Ana üretim planı (MPS) | Hangi mamulden, hangi tarihte, kaç adet üretilecek | Satış siparişleri ve talep tahmini, kapasiteyle dengelenmiş plan |
| Ürün ağacı (BOM / reçete) | Bir mamulü oluşturan yarı mamul ve hammaddeler, birim miktarları | Ürün ve reçete kartları; varyantlı ürünlerde konfigürasyon kuralları |
| Stok durumu | Eldeki, rezerve, yoldaki (açık satın alma) ve üretimdeki miktarlar | Envanter, satın alma ve iş emri kayıtları |
Adım adım MRP hesabı (örnek)
Bir mobilya üreticisinin önümüzdeki ay 200 adet çalışma masası üreteceğini varsayalım. Her masada 1 tabla, 2 yan panel ve 4 bağlantı elemanı seti kullanılıyor. Depoda 120 tabla var, 50 tabla da tedarikçiden yolda.
- Brüt ihtiyaç: 200 masa × 1 tabla = 200 tabla
- Mevcut ve beklenen stok: 120 (depo) + 50 (yolda) = 170 tabla
- Net ihtiyaç: 200 − 170 = 30 tabla (emniyet stoğu varsa ona eklenir)
- Zamanlama: tabla tedarik süresi 10 gün ise, sipariş üretim başlangıcından en az 10 gün önce verilmelidir
- Aynı hesap yan panel ve bağlantı elemanları için de yapılır; sonuç satın alma ve iş emri önerileri listesidir
MPS, MRP ve MRP II farkı
| Kavram | Neyi planlar? | Çıktısı |
|---|---|---|
| MPS (Ana Üretim Planı) | Mamul bazında ne zaman, ne kadar üretileceğini | Mamul üretim programı |
| MRP | Bu program için gereken malzemeyi | Satın alma ve yarı mamul iş emri önerileri |
| MRP II | Malzemeye ek olarak kapasite, iş gücü ve finansı | Kapasite yüklemesi, maliyet ve nakit etkisi |
| ERP | Tüm işletme süreçlerini tek veri tabanında | Satış, üretim, stok, finans ve muhasebe bütünlüğü |
Excel ile MRP yapılabilir mi?
Tek seviyeli, az ürünlü bir yapıda Excel ile basit bir ihtiyaç hesabı yapılabilir. Ürün ağacı çok seviyeli olduğunda (mamul → yarı mamul → hammadde), varyant sayısı arttığında veya stok ve açık siparişler günde birçok kez değiştiğinde tablo hızla güncelliğini yitirir.
- Çok seviyeli ürün ağaçlarında formül zinciri kırılgan hale gelir
- Açık satın alma ve rezerve stok elle güncellenir, net ihtiyaç yanlış çıkar
- Tedarik sürelerine göre geriye zamanlama manuel yapılır
- Satın alma ve üretim ekipleri farklı dosya sürümleriyle çalışır
MRP programı seçerken bakılacak 7 kriter
- Çok seviyeli ürün ağacı ve toplu reçete güncelleme desteği
- Varyantlı (renk, ölçü, model) ürünlerde siparişe özel reçete oluşturma
- Eldeki, rezerve, yoldaki ve üretimdeki stoğu birlikte hesaba katma
- Önerileri tek tıkla satın alma talebine ve iş emrine dönüştürme
- Kapasite ve iş merkezi doluluğunu planla birlikte görebilme
- Seri, lot ve parti takibiyle izlenebilirlik
- Muhasebe ve maliyetle aynı veri tabanında çalışma
Lean ERP ile MRP
Lean ERP Üretim Modülü; müşteri talepleri ve üretim kapasitesine göre Ana Üretim Planı (MPS) oluşturur, Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP) ile gerekli malzemelerin zamanında tedarik edilmesini sağlar. Planlamaya göre ihtiyaç duyulan yarı mamul, hammadde veya mamul için satın alma departmanını bilgilendirir; iş emirlerini oluşturup iş istasyonlarına iletir.
Ürün Özelleştirme Modülü ile siparişe özel reçeteler planlamaya dahil edilir; Envanter Modülü ürün ağacı (BOM), toplu reçete kontrolü ve seri/lot/parti takibini sağlar.
Üretim Modülü Üretim planlama programı Yatak MRP örneği Demo talep et